A poboación española aumentou desde o século XIX nun 80% apesar da alta mortalidade das crises agrarias.
A economía do século XIX caracterizouse por un desenvolvemento lento e un atraso relativo respecto a outros países europeos. Tras unha etapa de estancamento a partir dos corenta comezou unha lenta recuperación que levou a un crecemento no último terzo do século.
A produción agraria tivo escasas innovacións técnicas e produtividade.O sector industrial implantouse só en Cataluña, no País Vasco e nalgunhas comarcas valencianas, polo escaso poder adquisitivo da poboación.
Os grandes cambios sociais producíronse no último terzo do século, consolidouse a sociedade de clases cunha maioría da poboación que traballaba no campo ou na fábrica do obradoiro. As clases populares, aínda que pronto demostraron o seu descontento con protestas sociais, adquiriron conciencia da súa situación a partir de 1868 por influencia do socialismo marxista e do anarquismo.
Ata o último século do terzo XIX, a loita obreira plasmouse en movementos de protesta de carácter espontáneo. As primeiras asociacións xurdiron en Cataluña, pero o primeiro episodio de loita obreira sucedeu en Alcoi. A loita contra o maquinismo provocou tamén a destrución de máquinas de fiar de 1864, e da primeira folga da historia de España, no verán de 1855. o das cigarreiras da Coruña de 1857, que destruíron as máquinas como vemos no Documento 1 do texto.
Desde o 1940 houbo asociacións de obreiros do téxtil catalán pero non estaban moi organizados. A primeira ideoloxía social foi o socialismo utópico. Pero o movemento obreiro baseouse no marxismo e no anarquismo. O marxismo afirmaba que nas sociedades industriais existe unha loita de clases entre a burguesía e os obreiros. Os anarquistas opoñíanse ó Estado e a política. Este descontento da clase obreira levou a protestas dos traballadores como vemos no Documento 2 “Señores Deputados das Cortes Constituíntes … desenvolvemento da nosa intelixencia, atender a todos os nosos intereses”.
Aínda que as primeiras ideas obreiristas se achegaron o mutualismo e ao cooperativismo o incipiente movemento obreiro español iniciouse desde 1868 cara ao anarquismo pola influencia da I Internacional ou Asociación Internacional de Traballadores (AIT) fundada en 1854. Documento 3 “Proba en verdade que atinxe a reis e pobos ... políglota e cosmopolita, que se titula a Asociación Internacional”.
A crise de 1898 xeneralizou un desexo de cambios no desprestixiado sistema político da restauración. Os primeiros anos da monarquía de Alfonso XII, caracterizáronse polos intentos dos novos líderes dos partidos dinásticos de reformar o sistema, pero os proxecto de rexeneración e de modernización fracasaron. O periodo de 1917 ata 1923 marcou a crise definitiva da Restauración. A inestabilidade política, o crecente protagonismo dos militares, a aguda conflictivade social e o problema colonial no protectorado de Marrocos, crearon un clima favorable a unha sumición autoritaria que sobreveu co golpe de estado do xeneral Primo de Rivera. O fracaso do rexeneracionismo autoritario da ditadura de Primo de Rivera arrastrou á propia monarquía, e abriu paso a implantación da República en abril de 1931.
A comezos do século XX, o movemento obreiro español mostraba aínda debilidade numérica, e ata a década de 1920 non se formou un verdadeiro sindicalismo de masas. O movemento obreiro estaba dividido en dúas correntes: o anarquismo, representado pola CNT, e o socialismo, representado pola UGT e o PSOE. A CNT xunto coa UGT son os protagonistas do Documento 4 “O proletariado organizado chegou así ao convencemento … a arma máis poderosa que posúe para reivindicar os seus dereitos”.




